Logistyka e-commerce buduje swoją przewagę konkurencyjną za pomocą kilku kluczowych obszarów. Należą do nich m.in.: jakość obsługi, szybkość dostaw oraz obsługi reklamacji i zwrotów. Coraz istotniejszym obszarem staje się bez wątpienia elastyczność i zdolność dostosowywania magazynu do potrzeb klientów i ich biznesów.

Zakupy w formule e-commerce są naszą codziennością. Konsumenci kupują w formule omnichannel, a producenci chcą dostarczać im jak najlepsze doświadczenia zakupowe na każdym punkcie styku i w każdym kanale. Od wielu lat temat magazynowania i związane z nimi obszary, takie jak lokalizacja powierzchni, ich wielkość, modułowość, inteligentne rozwiązania czy ekologia są szeroko dyskutowane wśród ekspertek i ekspertów z zakresu zarządzania nieruchomościami, logistyki, user experience czy IT. Rośnie także zapotrzebowanie na wyspecjalizowane usługi operatorów logistycznych, na przykład pełne zarządzanie asortymentem czy integrację procesów i systemów ze wszystkimi dostawcami. Przed nami już kolejne wyzwania.

Polska jest jednym z największych rynków magazynowych w Europie. Po podsumowaniu pierwszego półrocza 2023 roku – eksperci z Cushman & Wakefield wykazali, że całkowite zasoby powierzchni magazynowej w Polsce wzrosły o 19 proc. r/r i wyniosły 30,66 milionów metrów kwadratowych. Pomimo spowolnienia na rynku deweloperskim zapotrzebowanie na magazyny jest wciąż duże. To dlatego inwestorzy elastycznie podchodzą zarówno do lokalizacji (wybierając nie tylko środek Polski: okolice Strykowa, Warszawy czy Poznania lub Śląsk, ale także tereny w województwach: lubuskim lub lubelskim), jak i do kubatury magazynu. Z roku na rok rośnie bowiem popyt na coraz większe powierzchnie, a wielu zamiast budowy decyduje się na rozbudowę swoich magazynów.

Po swojemu

Klienci dodatkowo coraz częściej oczekują rozwiązań BTO (build-to-own) lub BTS (built-to-suite), dzięki którym powierzchnie zostaną zaprojektowane „na miarę”. Takie rozwiązania dają możliwość idealnego dostosowania magazynu do potrzeb przyszłego najemcy, jak i zapewnienia ciągłości działania nawet w nieprzewidywalnych sytuacjach. Coraz większą popularnością cieszą się przede wszystkim magazyny modułowe w pełni dopasowane do indywidualnych potrzeb firm.

Rozwiązania modułowe pozwalają nie tylko na szybkie rozpoczęcie funkcjonowania powierzchni, ale przede wszystkim na rozwój działalności – zwiększenie obsługiwanego wolumenu, rozbudowę hali czy stworzenie dodatkowego miejsca do pracy biurowej lub operacyjnej. Ich zaletą jest to, że mogą powstać nawet w kilkanaście tygodni, co przy wciąż rosnących kosztach nie tylko ziemi, ale także samej budowy jest ważnym argumentem.

Przy wysokich stopach procentowych, rosły koszty kredytowania inwestycji, ceny materiałów i usług oraz wydłużał się czas oczekiwania na nie. To wszystko sprawiało, że czas budowy nowego magazynu wahał się od 8 miesięcy do około roku. To dlatego rozwiązania elastyczne, dostosowane do potrzeb klienta zaczęły doganiać te „klasyczne”.

Ekologicznie i nowocześnie

Klienci szukają magazynów spełniających normy ekologiczne i takich, w których będą mogły zostać wdrożone rozwiązania z zakresu robotyzacji i automatyzacji, tak ważne dla współczesnej obsługi e-commerce. Zmienia się zatem nie tylko sposób budowy magazynów, ale także ich wyposażenie.

W ostatnich latach znacznie wzrosła świadomość najemców w zakresie eko-rozwiązań magazynowych. Z raportu „Industrial Goes Green” firmy Cushman & Wakefield wynika, że aż 80 proc. najemców wymaga od deweloperów zastosowania konkretnych środowiskowych rozwiązań już przed wynajmem powierzchni. Raport Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego (kwiecień 2022 r.) odnotowuje 75-procentowy wzrost liczby certyfikowanych obiektów magazynowych. Wzrost popularności takich certyfikatów jak BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) czy LEED (Leadership in Energy and Environmental Design), potwierdzających zaprojektowanie powierzchni magazynowej zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju poświadcza, że nastąpiła zmiana myślenia wszystkich podmiotów działających na tym rynku: deweloperów, najemców, operatorów logistycznych, a także klientów ostatecznych.

Przewagę konkurencyjną w obszarze ekologii magazynów buduje się dzięki takim rozwiązaniom jak między innymi: ograniczenie zużycia energii (poprzez fotowoltaikę, oświetlenie LED, izolacyjność), efektywne systemy grzewcze (pompy ciepła, odzyskiwanie ciepła ze sprężarek), odpowiednią gospodarkę wodną i inwestowanie w ograniczenie CO2.

Ten obszar jest nierozerwalnie związany z drugim – tworzeniem takich rozwiązań magazynowych (już na etapie ich projektowania i planowania), aby automatyzować pewne czynności. Na przykład – aby nowoczesne roboty magazynowe mogły działać bez zarzutu, na określonych ścieżkach kompletacyjnych, potrzebne jest wyznaczanie odpowiednich ciągów komunikacyjnych lub linii optycznych w podłożu. Dopiero wówczas system Weasel® (tzw. łasice) czy system Chuck, składający się z wózków samojezdnych, które transportują towary pomiędzy strefami pick i pack, są w stanie pracować w odpowiedni sposób. Z kolei, aby móc wykorzystywać Shuttle System do zwiększania przepustowości operacji magazynowych, potrzebna jest odpowiednia wysokość magazynu i jego kubatura.

Dobry projekt

Nie wszystkie magazyny czy hale da się rozbudować. I to nie tylko za sprawą braków powierzchni czy technologii, którą wykorzystano do ich budowy, ale przede wszystkim z powodu braku elastyczności oraz niezaplanowania rozwoju.

Właściwie zaprojektowany magazyn wpływa na wiele obszarów funkcjonowania logistyki e-commerce. Szybkość realizacji zamówień i dostawy, brak błędów, efektywność kosztowa to tylko wybrane z nich. Dobrze zaprojektowany i zaplanowany magazyn to taki, który uwzględni logistyczne trendy branżowe, które będą miały miejsce za kilka lat; taki, który będzie miał minimalny (a najlepiej „zerowy”, wpływ środowiskowy oraz który pozwoli na zróżnicowane zmiany, które mogą dokonać się w biznesie najemcy (który na przykład będzie chciał zwiększyć gęstość składowania, składować produkty wielkogabarytowe lub zoptymalizować powierzchnię pakowania).

Dobry projekt nie oznacza jednak tylko rozbudowy czy dostosowywania określonego budynku. To także strategia działania i wybór – na przykład, czy klient powinien inwestować w magazyn centralny czy w sieć magazynów regionalnych albo nawet lokalnych. Wszystkie te decyzje należy podjąć na bardzo wczesnych etapach – biorąc pod uwagę najważniejsze zasady organizacji magazynu, takie jak m.in. zapewnienie pożądanego poziomu obsługi klienta, możliwie jak najszybsze wykonywanie zadań, minimalizacja kosztów jego utrzymania, posiadanie odpowiedniej ilości zapasów oraz zapewnienie bezpieczeństwa pracy pracowników. Nad tymi wszystkimi wskaźnikami figuruje jeszcze jeden – kluczowy zarówno dla operatora logistycznego, jego klienta, jak i konsumenta ostatecznego – a jest nią wydajność.

Outsourcing usług logistycznych

Najwięksi gracze na rynku nie tylko posiadają skuteczne strategie lokowania swoich magazynów czy ich rozwoju, ale także precyzyjne oczekiwania wobec swoich partnerów logistycznych, do których zadań należy nie tylko realizowanie działań operacyjnych (usług magazynowych, usług wartości dodanej, logistyki dystrybucji czy zwrotów), ale przede wszystkim prowadzenie całego fulfillmentu. To właśnie centra tego typu (czyli wielofunkcyjne i możliwe do wprowadzenia szybkiej zmiany czy adaptacji) z całą pewnością staną się przyszłością dla branży e-commerce.

Tu warto podkreślić, że posiadanie doświadczonego, specjalizującego się w obsłudze danej branży, ale i działającego w kompleksowy sposób, operatora logistycznego jest jednym z elementów budujących przewagę firm działających w kanale e-commerce. A jeśli wybrany operator dodatkowo poprowadzi naszą logistykę w zintegrowany sposób, w modelu 4 PL (ang. Fourth Party Logistics) i weźmie na siebie odpowiedzialność za cały proces, zarządzając dostawcami i partnerami, rozwijając i automatyzując magazyny oraz optymalizując łańcuchy dostaw, to z pewnością jesteśmy już bardzo blisko sukcesu.

Zmiana paradygmatu

Wraz z rozwojem e-commerce zmieniła się jednak nie tylko organizacja magazynu, ale także jego rola w całym procesie logistycznym. Magazyny muszą być adaptowalne, skalowalne oraz integrowalne: adaptować się do zmian na rynku, nowych sytuacji i możliwości; skalować do rozmiaru biznesu, zaś integrować – z systemami operatorów i partnerów.

Od lat zmienia się system pracy w magazynach, a coraz więcej zadań się automatyzuje. Zmienia się także charakterystyka składowanych towarów, a także struktura dostaw, a co za tym idzie – także przepustowość magazynów. O ile nadal wyznacznikiem świetnego działania magazynu jest jego skuteczność i wydajność, rozumiane jako ilość i jakość zrealizowanych wydań, to coraz bardziej liczy się także to, w jaki sposób wpływa na cały wizerunek marki firmy oraz budowania doświadczenia konsumenta.

Współczesne magazyny muszą się zmieniać wraz ze zmieniającym się rynkiem, zachowaniami i potrzebami konsumentów oraz z całą logistyką.

Autorka: Jadwiga Żurek, dyrektor ds. sprzedaży – Arvato.